Het
begin van de theecultuur ligt in China. De Chinese Keizer Shen Nung
was in 2737 v. Chr. water aan het koken onder een boom. Enkele
blaadjes van de boom vielen in het kokende water. Hierdoor ontstond
er een heerlijke geur en bij het drinken van het water bleek dit
niet alleen lekker te ruiken, maar eveneens lekker te smaken.
Nederlandse koopvaardijvaarders maakten in de 17e eeuw kennis
met thee tijdens hun ontdekkingsreizen naar het Verre
Oosten. Handelaren zagen de grote gebruiksmogelijkheden
van thee. Daarom werden steeds meer schepen ingezet om thee
uit die streken te halen. Het was een product dat hen
grote winsten opleverde. Omstreeks 1840 werden in Engeland
zeilschepen gebouwd die speciaal waren bedoeld om snel thee uit het
Verre Oosten te kunnen halen. Op Java en Sumatra legden de
Nederlanders later theeplantages aan. De Engelsen
deden dat in India en Sri Lanka (toen Ceylon). Tot in de 18e eeuw
was thee vooral een drank waarvan het gebruik alleen was weggelegd
voor rijken. Want één ons thee kostte een
vermogen. Het was dus geen drank die een gemiddelde
werkman zich kon permitteren. De welgestelden dronken graag thee in
hun speciale theekoepels.
Groei
Theestruiken kunnen in de vrije natuur uitgroeien tot bomen van
15 – 20 meter. In de theeplantages snoeit men de struiken tot een
struikhoogte van ongeveer 1,5 meter. Dit
vergemakkelijkt het plukken van de blaadjes. De theestruik heeft 4
à 5 jaar nodig om oogstrijp te worden.
Pluk
Elke theeplantage is onderverdeeld in tuinen. Thee wordt op de
meeste plantages het hele jaar door geplukt. Iedere dag
wordt in een andere tuin geplukt. Na 8 à 9 dagen zijn de
theeplukkers weer terug in de eerste tuin. De theestruik heeft dan
de gelegenheid gehad om verder te groeien en weer jonge blaadjes
aan te maken.
Thee wordt meestal met de hand geplukt. Dat kan op verschillende
manieren:
- Fijne pluk: de bladknop aan de top van de
stengel en de twee blaadjes eronder worden geplukt.
- Medium pluk: de bladknop aan de top van de
stengel en de drie blaadjes eronder worden geplukt.
- Grove pluk: de bladknop aan de top van de
stengel en de vier blaadjes eronder worden geplukt.
Bewerken
Verflensen
De thee wordt na het oogsten uitgespreid op roosters en
door warmte (25-30 oC) verflenst het blad
vanzelf. Dit proces wordt stopgezet wanneer de bladen
40-50% van het vocht hebben verloren. In de open lucht duurt dit
ongeveer een dag, in een droogmachine duurt het slechts enkele
uren.
Rollen
Door het verflensen is het blad soepel geworden. De blaadjes worden
ongeveer een half uur tussen twee horizontaal schurende
vlakken gerold. Dit rollen van de blaadjes heeft als doel
de celstructuur te kneuzen, waardoor de chemische
bestanddelen van het blad zich kunnen mengen. Tijdens dit proces
komen kleur, smaak en bitterheid van de uiteindelijke thee tot
ontwikkeling.
Fermenteren
De gerolde blaadjes worden in bakken gedaan in een speciale
fermentatiekamer, met een vochtigheidsgraad van ongeveer
95%. De bladeren krijgen hierdoor een koperachtige, bruine glans en
het speciale theearoma ontwikkelt zich.
Drogen
De fermentatie wordt gestopt door het blad te
drogen. Dit gebeurt in droogkamers met een temperatuur van
ongeveer 95 oC. Het vochtgehalte wordt teruggebracht tot
ongeveer 5%.
Verpakken
Thee wordt doorgaans verpakt in
traditionele, met aluminium beklede triplex,
theekisten. Of in speciale papieren zakken om te zorgen
dat vocht geen invloed kan hebben op de thee.
Handel
Jaarlijks wordt in de hele wereld ongeveer 3 miljard kilogram
thee geproduceerd. Die thee wordt in partijen rechtstreeks
van de plantages gekocht of verhandeld via
theeveilingen. De meeste landen die thee produceren hebben
één of meer theeveilingen. Belangrijk voor de handel zijn
bijvoorbeeld de veilingen in Calcutta, Djakarta en Mombasa.
Grootste thee producerende landen:
1. India
2. China
3. Sri Lanka
Het woord 'thee'
Thee komt oorspronkelijk uit China. Thee heet daar 'cha'. In
sommige landen gebruikt men nu de term cha, chai of iets wat daar
op lijkt. In andere landen is het tea, tee of thee geworden.
De taalkundigen zeggen dat het heeft te maken met de route
die thee heeft afgelegd. Perzië, Turkije en Rusland kregen
thee via karavanen over land aangevoerd. Portugezen, Nederlanders
en ook Engelsen voerden de thee over zee aan. In de Chinese
provincie die zij als uitvalshaven gebruikten, werd gesproken over
'te', niet over cha. De 'te' - in Engelse literatuur als tay
omschreven - werd uitgesproken zoals wij 'thee' uitspreken.
Lees hier
meer over de wereld van cacao.